Polityka klimatyczna Unii Europejskiej opiera się obecnie na Europejskim Zielonym Ładzie (European Green Deal) oraz wiążących celach określonych w Europejskim prawie klimatycznym (rozporządzenie (UE) 2021/1119).
Główne, prawnie wiążące cele UE:
- osiągnięcie neutralności klimatycznej (net-zero emisji gazów cieplarnianych) do 2050 r. – cel ten jest wiążący dla całej Unii i wszystkich państw członkowskich,
- redukcja netto emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55% do 2030 r. w porównaniu z poziomem z 1990 r. (cel ten został wzmocniony pakietem legislacyjnym „Fit for 55” – zestawem ponad 10 dyrektyw i rozporządzeń przyjętych / znowelizowanych w latach 2022–2024),
- nowy, pośredni cel na 2040 r. – redukcja netto emisji gazów cieplarnianych o 90% względem 1990 r. (przyjęty przez Parlament Europejski i Radę UE w 2025/2026 r., nowelizacja European Climate Law).
Pakiet „Fit for 55” („Gotowi na 55”) oraz powiązane akty prawne (głównie z lat 2023–2025) aktualizują i wzmacniają wcześniejsze ramy polityki energetyczno-klimatycznej. Najważniejsze elementy i dyrektywy:
Dyrektywa RED III (2023/2413) – odnawialne źródła energii
→ wiążący cel unijny: co najmniej 42,5% udziału OZE w końcowym zużyciu energii brutto do 2030 r. (z ambicją osiągnięcia 45%),
→ sektorowe cele m.in. w transporcie (alternatywnie: ≥29% OZE lub ≥14,5% redukcji emisji GHG), ogrzewaniu/chłodzeniu, budownictwie i przemyśle,
Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej (EED – znowelizowana)
→ wyższe wiążące cele oszczędności energii na poziomie UE i państw członkowskich (m.in. coroczne redukcje zużycia energii o określony procent),
System EU ETS (handel emisjami) – znacząco zaostrzony (redukcja o ~62% w sektorach ETS do 2030 r. względem 2005), rozszerzony o nowe sektory (budynki, transport drogowy – ETS2 od 2027/2028 z opóźnieniem).
Rozporządzenie LULUCF (użytkowanie gruntów, zmiana użytkowania gruntów i leśnictwo) – cel pochłaniania CO₂ przez lasy i gleby na poziomie ~310 mln ton ekwiwalentu CO₂ rocznie do 2030 r.
Cele te wzbudzają dyskusje, szczególnie w krajach o wysokiej zależności od węgla (takich jak Polska), gdzie:
- struktura produkcji energii nadal opiera się w dużej mierze na paliwach kopalnych,
- koszty transformacji energetycznej są wyższe ze względu na niższy PKB per capita i większą energochłonność gospodarki,
- istnieje ryzyko utraty konkurencyjności przemysłu energochłonnego (stal, chemia, cement) wobec krajów spoza systemu cen CO₂ – stąd wprowadzono mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism – opłata węglowa na granicy UE, pełna operacyjność od 2026 r.).
Data: 17.02.2026 r.