Pomiń polecenia Wstążki
Przeskocz do głównej zawartości

Internet Katowickie zabytki

Katowickie zabytki

Calendar
Title and navigation
<<<październik 2020>>>
październik 2020
PWŚCPSN
2829301234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930311
2345678

Katowickie zabytki nie mogą się równać z tymi, którymi chlubi się Kraków czy Warszawa. Trudno zresztą oczekiwać, że w mieście liczącym sobie zaledwie sto trzydzieści lat znajdzie się coś na miarę Sukiennic czy też Łazienek. Stolica przemysłowego okręgu jest ciągle utożsamiana z kopalniami, hutami oraz czarnymi od pyłów familokami, a nie z piękną, osadzoną w historii wielkomiejską architekturą; jednak spacerując ulicami Katowic można podziwiać style architektoniczne i detale różnych budowli. W Katowicach ponad 100 obiektów wpisano do rejestru zabytków. Są to przede wszystkim budynki mieszkalne i użyteczności publicznej oraz dwa osiedla - Nikiszowiec i Giszowiec z ponad osiemdziesięcioma budynkami. Dla miasta każdy zabytkowy obiekt jest niezwykle cenny.


W rozwoju przestrzennym miasta do 1945 roku znawcy wyróżniają trzy etapy:


W pierwszym - od powstania planu zabudowy przestrzennej Nottenbohna w 1856 roku do przełomu lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku - ukształtowała się jednolita i wielkomiejska forma zabudowy śródmieścia - z willami, kamienicami i z leżącymi nie opodal kopalń i hut domami robotniczymi z czerwonej cegły. Ówcześni architekci korzystali z doświadczeń romantyzmu, antyku greckiego. Powstały wille ogrodowe i rezydencje przemysłowców. Najokazalszą w tej pierwszej kategorii była dwukondygnacyjna willa Friedricha Wilhelma Grundmanna, który z nieznanej osady, jaką były Katowice, uczynił miasto przemysłowe. W miejscu, w którym willa stała, u zbiegu dzisiejszych ulic Warszawskiej i Bankowej, pozostał pusty plac. Budowla z portykiem podtrzymywanym przez 4 posągi kariatyd, pergolą i ogrodem zimowym, pod koniec lat sześćdziesiątych okazała się, politycznie obca" i decyzją ówczesnych władz wojewódzkich została wyburzona. Kilka lat później ten sam los spotkał pałacyk właścicieli Katowic - rodziny von Tiele-Winckler. Dziś jest w tym miejscu skwer między hotelem "Katowice" a Pomnikiem Powstańców Śląskich. Przy ul. Warszawskiej pozostały wille: budowniczego Juliusa Hasse, lekarza miejskiego Richarda Holtze i rodziny Kramstów - wszystkie z pierwszej połowy lat osiemdziesiątych XIX w. W zachodniej części śródmieścia podziwiać można neorenesansowy pałac przemysłowców - braci Goldsteinów. Reprezentacyjna budowla dwukondygnacyjna ma nie tylko ciekawą architekturę zewnętrzną, ale i bogato zdobione - sztukaterią i polichromią - wnętrza. Budowane w tym okresie pierwsze kamienice czynszowe nawiązywały stylem do neorenesansu. Zachowało się ich niewiele, m.in. przy ulicach 3 Maja i Dworcowej.


W drugim etapie rozwoju przestrzennego Katowic, od lat osiemdziesiątych do roku 1922, miasto rozrastało się na wschód od Rynku. Kamienice budowane były w stylu neobarokowym, z jego różnorodnością form i zdobień. Bogato zdobione fasady tych domów można podziwiać do dziś, m.in. przy ul. Warszawskiej 5, który to budynek został ostatnio wyremontowany. Później pojawił - eklektyzm. Fasady kamienic obrosły w rzeźby figuralne, wykusze, balkony, loggie, kopuły wieżyczki i glorietty.Te właśnie budowle można spotkać w katowickim śródmieściu prawie na każdym kroku. O wiele rzadsze są budowle o architekturze secesyjnej; Najokazalszym przykładem modernizmu jest gmach Teatru Śląskiego im. Stanisłwa Wyspiańskiego. W pierwszej dekadzie XX wieku w tym samym nurcie architektonicznym powstał unikatowy zespół osiedla-ogrodu, przeznaczony dla 600 rodzin górniczych - Giszowiec. W większości są to parterowe domy dwurodzinne. W kilka lat później nie opodal Giszowca wybudowano drugie oryginalne osiedle - Nikiszowiec.

Trzeci etap wiąże się z przyłączeniem Katowic do Polski w 1922 roku. Budownictwo rozwijało się wtedy w południowej części miasta. Na wschód od ulicy Kościuszki usadowiło się centrum administracyjne, na zachód - obszar budownictwa mieszkaniowego. Obiekty publiczne wznoszono w tradycyjnej formie klasycyzującej, czego najlepszym przykładem jest gmach Sejmu Śląskiego i Urzędu Wojewódzkiego przy ul. Jagiellońskiej z końca lat dwudziestych. W latach trzydziestych architektoniczną inicjatywę przejęli funkcjonaliści i ich dziełem jest m.in. unikatowy gmach Urzędu Skarbowego (8-kondygnacyjny) z wieżowcem mieszkalnym tzw. drapacz chmur (17- kondygnacyjny) przy ul. Żwirki i Wigury.

Dziś w Katowicach wyremontowano już kilkadziesiąt zabytkowych budynków. Władze gminy dbają, aby prace przebiegały zgodnie z kanonami sztuki konserwatorskiej tak, by miasto odzyskiwało swój dawny blask. W latach sześćdziesiątych i początkach siedemdziesiątych przebudowano Rynek. Wyburzono starą zabudowę. W jej miejsce wzniesiono Dom Prasy, domy handlowe "Zenit" i "Skarbek". Na początku wychodzącej z Rynku alei - noszącej obecnie imię Korfantego - postawiono budynek mieszkalno-usługowy "Delikatesów" i hotel "Katowice". Po drugiej stronie wyrosły trzy wielkie bloki mieszkalne, pawilony handlowe i Biuro Wystaw Artystycznych oraz Pałac Ślubów. Jednakże najbardziej charakterystycznym obiektem dla Centrum, i chyba dla całego miasta, stało się Rondo z Pomnikiem Powstańców Śląskich i Halą Widowiskowo-Sportową, popularnie zwaną "Spodkiem". Tuż obok stoi wieżowiec Śląskiej Dyrekcji Okręgowych Kolei Państwowych. Był to też okres budowy wielu osiedli mieszkaniowych, m.in. największego - Tysiąclecia - zlokalizowanego na pograniczu Katowic i Chorzowa. Wyróżniającym się obiektem architektonicznym w Katowicach jest dworzec kolejowy, wybudowany w 1972 roku. W późniejszych latach siedemdziesiątych nadal przybywało nowych osiedli mieszkaniowych, m.in. osiedle Paderewskiego z pomnikiem Żołnierza Polskiego. Wzniesione zostały również ciekawe architektonicznie obiekty użyteczności publicznej - siedziba Komendy Wojewódzkiej Policji przy ul. Lompy, Szpital Górniczy w Ochojcu, czy górujący nad miastem wieżowiec centrali handlu zagranicznego przy ulicy Mickiewicza. 

sprawdź także

Eduakcja
Katowice na You tube
KISS
TV KAtowice
Katowicka Karta Mieszkańca
Przemiana Katowice

Projekt Budowa Portalu Korporacyjnego Urzędu Miasta Katowice współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013

Logo - Program regionalny - Narodowa Strategia Spójności
Logo - Śląsk - Pozytywna Energia
Logo - Unia Europejska - Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego - realna odpowiedź na realne problemy

Copyright © UM Katowice