Opawa to miasto bogate w historię i zabytki, jest także znaczącym centrum kulturalnym regionu. Już od roku 1805 działa tutaj Teatr Śląski. W roku 1814 rozpoczęło w Opawie swą działalność najstarsze muzeum w Republice Czeskiej, jego tradycję kontynuuje dziś Śląskie Muzeum Ziemskie wzniesione w latach 1893-1895. Swoje miejsce w życiu kulturalnym Opawy mają dziś coroczne festiwale.
Znaczenie szkolnictwa w Opawie wzrosło w roku 1991 wraz z powstaniem Uniwersytetu Śląskiego. Obejmuje obecnie cztery jednostki naukowo - dydaktyczne: Wydział Filozoficzno - Przyrodniczy, Wydział Handlu i Przedsiębiorczości, Instytut Matematyczny i Centrum Kształcenia. Uczelnia kształci ok. 3500 studentów na studiach licencjackich, magisterskich i doktoranckich
Miasto Opawa nazywane jest także "miastem sportu", ponieważ stanowi centrum organizacji znaczących imprez sportowych. Do najważniejszych ośrodków sportu zalicza się bezsprzecznie piękny i nowoczesny stadion piłki nożnej w ośrodku Parków Miejskich, stadion lekkoatletyczny Tyrša, Stadion Zimowy, podgrzewany basen, Kąpielisko Miejskie, korty tenisowe i klub jeździecki.
Opawa pozostaje stale ośrodkiem przemysłowym i handlowym, liczy 59 800 mieszkańców (stan na 2006 rok) i posiada powierzchnię 90,6km2. Są tutaj zakłady farmaceutyczne, zakłady papiernicze, poligraficzne oraz produkujące farby i lakiery. Zakłady maszynowe produkują maszyny do wydobycia węgla, urządzenia hydrauliczne, maszyny rolnicze, armatury przemysłowe, okucia budowlane, konstrukcje stalowe, nadbudowy samochodów dostawczych. Rozwinięta jest elektrotechnika i elektronika, przemysł budowlany, spożywczy, nowoczesna produkcja rolna.
WSPÓŁPRACA Z KATOWICAMI
Pierwsze kontakty pomiędzy miastami: Katowice i Opawa (Czechy) zainicjowała współpraca między Uniwersytetem Śląskim w Katowicach a Uniwersytetem Śląskim w Opawie (Slezské Univerzity v Opave).
W dniu 20 maja 2005 roku na UŚ w Katowicach obchodzono Dzień Uniwersytetu Śląskiego w Opawie. W ramach obchodów Dnia odbyły się spotkania, wykłady, wystawy, a także koncert i dyskusja na temat dziejów Śląska. W święcie udział wzięli przedstawiciele uczelni w Opawie na czele z JM Rektorem UŚ w Opawie prof. PhDr. Zdenkiem Iráskiem oraz władze obu miast: Katowic i Opawy, a także Konsul Generalny Republiki Czeskiej Josef Byrtus.
Natomiast w dniu 31 maja 2005 roku w Opawie odbyło się z kolei święto uczelni katowickiej. Program przewidywał wykłady, prezentacje, panel dyskusyjny i występ Studenckiego Zespołu Pieśni i Tańca "Katowice". Uczestnikami święta opawskiego byli przedstawiciele uczelni w Katowicach z JM Rektorem UŚ prof.dr hab. Januszem Janeczkiem na czele, wykładowcy i przedstawiciele jednostek uczelni oraz studenci.
Święta obu uczelni organizowane są w ramach współpracy uniwersytetów: Śląskiego w Katowicach, Śląskiego w Opawie, Opolskiego, Ostrawskiego, Wrocławskiego i Akademii Ekonomicznej w Katowicach.
W dniu 16 stycznia 2006 roku na zaproszenie Rektora Uniwersytetu Śląskiego w Opawie Prezydent Miasta Katowice wraz z JM Rektorem Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach wzięli udział w spotkaniu z władzami miasta Opawy i opawskiego Uniwersytetu Śląskiego. Spotkanie w opawskiej uczelni dotyczyło rozwoju współpracy partnerskiej pomiędzy uniwersytetami i miastami.
W lutym 2006 roku Przedstawiciele Magistratu Miasta Opawa przebywali w Urzędzie Miasta w Katowicach w celu omówienia możliwości współpracy między miastami. Obie strony wyraziły wolę podjęcia działań na rzecz ułatwienia relacji pomiędzy miejskimi instytucjami kultury i sportu oraz edukacji.
W dniu 22 sierpnia 2006 roku na zaproszenie Prezydenta Miasta Katowice złożyła wizytę w Katowicach delegacja przedstawicieli Urzędu Miasta w Opawie. Celem spotkania były wstępne uzgodnienia dotyczące określenia możliwości współpracy między obydwoma miastami. Program wizyty obejmował spotkania tematyczne w grupach. W trakcie spotkań rozmawiano na temat organizacji pracy i podziału zadań w Urzędach i jednostkach obu miast, priorytetowych działań w miastach, również w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańców, założeń promocji, propozycje udziału klubów sportowych i zespołów działających przy domach kultury w imprezach organizowanych w obu miastach, wymiany kultury. Ustalono, że dalsze kontakty będą prowadzone bezpośrednio przez zainteresowanych partnerów. Goście z Opawy uczestniczyli także w objeździe po Katowicach.
Dnia 5 lutego 2007 roku w Opawie odbyło się spotkanie robocze przedstawicieli miast: Katowice i Opawy poświęcone omówieniu możliwości współpracy, wymiany kulturalnej i sportowej. Wizyta miała na celu wymianę doświadczeń w zakresie m.in.: rewitalizacji centrum miasta, rejestracji działalności gospodarczej, podstawowej opieki zdrowotnej dla mieszkańców, struktury organizacyjnej i funkcjonowania magistratu, promocji miasta, budownictwa, systemu informacji przestrzennej, współpracy kulturalnej, w zakresie stosowania prawa, współpracy międzynarodowej miasta.
W dniu 11 września 2007 roku na zaproszenie Miasta Opawa Katowice wzięły udział w Olimpiadzie Sportowej Miast Partnerskich w Opawie. Katowice reprezentowała młodzież przeważnie w wieku 12-15 lat, należąca do Międzyszkolnego Ośrodka Sportowego (grupa pływacka i lekkoatletyczna) oraz drużyna piłkarska KS "Rozwój". W Olimpiadzie oprócz Katowic uczestniczyli: z Polski - Racibórz, Liptovsky Mikuláš ze Słowacji i Opawa (Czechy). Katowicka młodzież zaprezentowała się podczas Olimpiady bardzo dobrze, zajmując czołowe miejsca w trzech dyscyplinach sportu.
W dniach 14-16 października 2007 roku w Opawie odbyły się Japońskie Dni Kultury. W programie znalazła się m.in. premiera japońskiej opery narodowej "Yuzuru", wystawiona w Teatrze Śląskim w Opawie. Opera ta jest pierwszym spektaklem w Europie zrealizowanym przez niejapońskich artystów w języku japońskim. W imprezie udział wzięli przedstawiciele Katowic.
W dniu 17 sierpnia 2008r. w ramach 51 Festivalu Bezručova w Opawie odbył się wernisaż wystawy prac artysty Sławomira Chrystowa pt. : „Legendy Śląskie”. Wystawę przygotowało i zorganizowało z własnych zbiorów Muzeum Historii Katowic.
W dniu 13 września 2008r. odbyła się uroczystość wręczenia Katowicom Nagrody Europy przez przedstawicieli Rady Europy za osiągnięcia w dziedzinie współpracy partnerskiej miast oraz działania propagujące idee integracji europejskiej. Z tej okazji w Katowicach gościła oficjalna delegacja z Miasta Opawa na czele z Zastępcą Primatora - panem mgr. Jaroslavem Horakiem. Delegacja zwiedziła również doroczny Jesienny Jarmark Katowicki, który odbył się w centrum Katowic w dniach 9-21 września 2008r. oraz uczestniczyła w imprezach towarzyszących uroczystościom 143 rocznicy nadania Katowicom praw miejskich.
W dniach 12-14 września 2008 r. odbył się w Katowicach Międzynarodowy Turniej Miast Partnerskich w Koszykówce Chłopców o Puchar Prezydenta Miasta Katowice przy współorganizacji Koszykarskiego Klubu Sportowego Mickiewicz. W rozgrywkach udział wzięły drużyny sportowe chłopców z roczników 1990 - 1992 z takich miast partnerskich jak: Opawa i Ostrawa (Czechy), Koszyce (Słowacja) oraz Miszkolc (Węgry). Katowice reprezentowały dwie drużyny: KKS Mickiewicz Katowice oraz AZS Katowice. W sumie w turnieju wzięło udział ok. 100 zawodników. Rozkład nagród przedstawiał się następująco: I miejsce - miasto Ostrawa, II miejsce - KKS Mickiewicz Katowice, III miejsce - miasto Opawa, IV miejsce - miasto Kos zyce, V miejsce - miasto Miszkolc i VI miejsce - AZS Katowice. Impreza to była jednym z elementów promocji Mistrzostw Europy w koszykówce mężczyzn EUROBASKET 2009.
W dniu 9 września 2009 roku na zaproszenie Miasta Opawa Katowice po raz drugi uczestniczyły w Olimpiadzie Sportowej Miast Partnerskich w Opawie w takich dyscyplinach jak: pływanie, lekkoatletyka i piłka nożna. Miasto reprezentowała młodzież w wieku 11-15 lat z Międzyszkolnego Ośrodka Sportowego /grupa pływacka i lekkoatletyczna/ oraz drużyna piłkarska GKS. W Olimpiadzie oprócz Katowic udział wzięła młodzież szkolna z Raciborza oraz z miast: Liptovsky Mikuláš ze Słowacji i czeskiej Opawy. Młodzież z Katowic zajęła wiodące miejsca w trzech dyscyplinach sportu. Pierwsze miejsce zdobyła drużyna piłkarska, natomiast lekkoatletyczna i pływacka miejsca I, II i III w zależności od rodzaju konkurencji.
W dniu 22 października 2010r. z okazji otwarcia Placu Miast Partnerskich w Katowicach-Ligocie odbył się Międzynarodowy Turniej Unihokeja współorganizowany przez Gimnazjum nr 23. Z Opawy w Turnieju uczestniczyła 15-osobowa grupa chłopców w wieku 13-15 lat oraz przedstawiciele magistratu.
W dniu 5 czerwca 2011r. w Teatrze Śląskim w Opawie w trakcie trwania Święta Śląskiej Pieśni Chóralnej „Trojok Śląski”, odbyła się uroczystość wręczenia Międzynarodowej Nagrody im. St. Moniuszki (w liczbie 6-ciu sztuk), którą stanowiły statuetki – repliki pomnika Stanisława Moniuszki z 1920 r., znajdującego się na Placu Karola Miarki w Katowicach. Nagroda ta przyznawana jest corocznie od 4 do 6 osobom przez międzynarodowe jury zw. kapitułą za wybitne osiągnięcia w upowszechnianiu społecznego ruchu muzycznego - dla amatorskich zespołów, działaczy, chórmistrzów, kapelmistrzów, twórców muzyki oraz organizacji, instytucji społeczno-kulturalnych i artystycznych, współdziałających ze Śląskim Związkiem Chórów i Orkiestr, a także ze Zrzeszeniem Śpiewaczo-Muzycznym i Unią Chórów Czeskich w Republice Czeskiej. Wymieniona Nagroda jest najwyższą formą honorowania w ruchu śpiewaczym Śląska, Zaolzia i Unii Chórów Czeskich. Kapituła Międzynarodowej Nagrody zebrana w dniu 6.04.2011r. w Czeskim Cieszynie, na wniosek Zarządu Związków Śpiewaczych przyznała nagrody dla dyrygentów z Opawy, Trzyńca, Bielska-Białej, Zabrza, Rybnika oraz kapelmistrza z Bytomia. W roku 2011 fundatorem nagrody był Prezydent Miasta Katowice, i tym samym na statuetce widniał napis: „Międzynarodowa Nagroda Prezydenta Miasta Katowice im. Stanisława Moniuszki”. W uroczystości wręczenia Nagrody w Opawie udział wziął Wiceprezydent Katowic – pan Michał Luty wraz z delegacją.
W dniu 8 sierpnia 2011r. w Opawie odbyło się spotkanie oficjalne Prezydenta Miasta Katowice – pana Piotra Uszoka z Primatorem Miasta Opawy – panem prof. Zdenkiem Jirásek. Tematem rozmów była współpraca między Katowicami a Opawą w zakresie kultury, sztuki, sportu i turystyki, a mająca odwzorowanie w konkretnych działaniach obu samorządów miejskich.
W dniach 5-6 września 2011r. pod patronatem Prezydencji Polski w Radzie Unii Europejskiej odbyła się w Katowicach międzynarodowa konferencja „Człowiek-eukacja-sztuka-kontakt. Praktyka i rokowania na przyszłość”, której ideą była prezentacja i wymiana doświadczeń instytucji oraz osób z kraju i zagranicy, zajmujących się edukacją przez sztukę. W konferencji wzięło udział 108 osób - pedagogów, socjologów, animatorów kultury, artystów, przedstawicieli środowisk akademickich oraz instytucji kultury zlokalizowanych w kilkudziesięciu miastach polskich i zagranicznych. W konferencji uczestniczył również przedstawiciel magistratu miasta Opawa.
W dniu 14 września 2011 roku na zaproszenie Miasta Opawa, Katowice po raz trzeci wzięły udział w Olimpiadzie Sportowej Miast Partnerskich Opawy w takich dyscyplinach jak: pływanie, lekkoatletyka i piłka nożna. Miasto reprezentowała młodzież w wieku 11-15 lat z Międzyszkolnego Ośrodka Sportowego (grupa pływacka i lekkoatletyczna) oraz drużyna piłkarska KS „Rozwój”. W Olimpiadzie w Opawie oprócz Katowic uczestniczyła młodzieżowa reprezentacja sportowa z Raciborza i Żywca oraz z miasta Liptovsky Mikuláš na Słowacji i czeskiej Opawy - gospodarza imprezy. Młodzież z Katowic zajęła wiodące miejsca we wszystkich trzech dyscyplinach sportu.
W dniach 1-2 grudnia 2011 roku na zaproszenie miasta Opawa, podczas trwania opawskiego jarmarku z okazji Świąt Bożego Narodzenia (od 25 listopada do 23 grudnia 2011r. na rynku w Opawie), otwarte było stoisko miasta Katowice z materiałami promocyjnymi, które obsługiwali pracownicy Wydziału Zagranicznego Urzędu Miasta Katowice.
W dniu 25 stycznia 2012 roku w Katowicach odbyło się spotkanie oficjalne Prezydenta Miasta Katowice - Piotra Uszoka z Primatorem Miasta Opawy prof. Zdenkiem Jirasek oraz z przedstawicielami instytucji kultury miast Opawy i Katowic. Celem wizyty było nawiązanie oraz poszerzenie współpracy w dziedzinie kultury pomiędzy poszczególnymi instytucjami obu miast. W programie wizyty delegacji czeskiej przewidziano również spotkanie z rektorem Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach prof. zw. dr hab. Wiesławem Banysiem oraz z rektorem UŚ w latach 2002-2008 prof. zw. dr hab. Januszem Janeczkiem, a także m.in. zwiedzanie nowego obiektu Centrum Informacji Naukowej i Biblioteki Akademickiej.
