Gęstość zaludnienia w Katowicach wynosi ok. 2 tys. osób na km2.

Struktura ludności Katowic według grup ekonomicznych przedstawia się następująco:

• w wieku produkcyjnym jest 64% mieszkańców,
• w wieku przedprodukcyjnym 19%,
• a w wieku poprodukcyjnym 17%.

Liczba ludności Katowic zmniejsza się pod wpływem ujemnego przyrostu naturalnego i ujemnego salda migracji.

W Katowicach tworzy się nowa jakościowo generacja kapitału ludzkiego. Ponad 67% ludności w wieku 20-24 lat posiada wykształcenie średnie i policealne, a ponad 30% mieszkańców w wieku 25 29 lat legitymuje się wykształceniem wyższym. Ogółem wykształcenie wyższe posiada 16% mieszkańców Katowic, a wykształcenie średnie i policealne 37,5%.

Według danych Narodowego Spisu Powszechnego 2002 w Katowicach funkcjonuje ponad 135 tys. gospodarstw domowych. Przeciętne gospodarstwo domowe liczy 2,4 osoby. Rodzinne gospodarstwa domowe stanowią 66% ogólnej liczby gospodarstw. Udział jednoosobowych gospodarstw domowych wynosi 32%.
Głównym źródłem utrzymania gospodarstw domowych są dochody z pracy. Z dochodów z pracy utrzymuje się 65 tys. (48%) gospodarstw domowych, w tym 33 tys. gospodarstw domowych utrzymuje się z pracy w sektorze publicznym.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto kształtuje się w Katowicach na poziomie 2,7 tys. zł. Jest ono wyższe niż przeciętne wynagrodzenie w regionie i w skali kraju. Duża liczba gospodarstw domowych (42%) utrzymuje się z emerytur i rent. Z pracy na własny rachunek utrzymuje się w Katowicach prawie 6% gospodarstw domowych.
Gospodarstwa domowe zajmują 126 tys. mieszkań. Około 6 tys. stanowią mieszkania niezamieszkane. Ponad 70% zasobu mieszkaniowego stanowią zasoby będące własnością osób fizycznych i spółdzielni mieszkaniowych. Komunalny zasób mieszkaniowy kształtuje się na poziomie 21 tys. mieszkań, co stanowi 16% substancji mieszkaniowej Katowic. Około 11% zasobów mieszkaniowych jest własnością przedsiębiorstw.

Przeciętnie w jednym mieszkaniu zamieszkuje 1,08 gospodarstwa domowego. Oznacza to, że około 10 tys. gospodarstw domowych nie dysponuje samodzielnym mieszkaniem. Średnia powierzchnia użytkowa mieszkania w Katowicach wynosi 57 m2 (przeciętnie w skali kraju 69 m2), przy czym na jedną osobę przypadają 22 m2. Telefon stacjonarny posiada w Katowicach 77% gospodarstw domowych, komputer znajduje się w 37% gospodarstw domowych, 57% gospodarstw domowych posiada samochód osobowy, a 95% telewizor i lodówkę.

Ponad 25% zasobów mieszkaniowych wybudowano przed 1945 rokiem, a dalsze 27% w latach 1945-1970. Za wyjątkiem powstałych w latach 30 kamienic funkcjonalistycznych o bardzo wysokim standardzie, mieszczących się m.in. przy ul. PCK, Jordana, Rymera, Curie–Skłodowskiej, Reymonta, Dąbrowskiego, zasoby mieszkaniowe wybudowane przed 1945 rokiem cechuje niski standard cywilizacyjny.

Katowice są ośrodkiem koncentracji specjalistycznych usług medycznych o międzynarodowej renomie. Na świecie wysoko cenione jest również katowickie środowisko muzyczne, a w skali kraju Katowice są ważnym ośrodkiem szkolnictwa wyższego – w 18 uczelniach studiuje obecnie ponad 80 tys. osób.

Katowice należą do grona największych w Polsce ośrodków miejsko-przemysłowych. Ze względu na wielkość rynku konsumpcyjnego i przemysłowego, Katowice stanowią ważne w skali kraju centrum handlowo-targowe. Miasto odgrywa także istotną rolę na krajowym rynku finansowym i rynku nieruchomości. Pomimo dużych postępów w procesie restrukturyzacji przemysłu, sytuacja gospodarcza Katowic jest nadal istotnie uzależniona od koniunktury gospodarczej. Podlegają jej dwa tradycyjne sektory, a mianowicie przemysł węglowy i przemysł stalowy.

Górnictwo, hutnictwo oraz sektor energetyczny generują łącznie ponad 25% wpływów miasta z podatku od nieruchomości. Potencjał przedsiębiorczości Katowic stanowi 48 tys. zarejestrowanych w ewidencji działalności gospodarczej przedsiębiorców. W okresie ostatniej dekady lat, liczba zarejestrowanych przedsiębiorców uległa prawie podwojeniu. Wysoka dynamika wzrostu liczby zarejestrowanych przedsiębiorców, sięgająca 8-10% w skali rocznej, miała miejsce w latach 1993-1999, jednakże w latach 2000-2003 dynamika potencjału przedsiębiorczości Katowic, mierzona wzrostem liczby zarejestrowanych przedsiębiorców, uległa obniżeniu.

Na koniec 2003 roku na terenie miasta w rejestrze REGON zarejestrowanych było 42 tys. podmiotów gospodarczych. Stanowi to blisko 10% ogólnej liczby podmiotów gospodarczych zlokalizowanych w województwie śląskim. Udział osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w ogólnej liczbie podmiotów gospodarczych kształtuje się na poziomie 70%. Z ponad 4 tys. spółek z udziałem kapitału zagranicznego, zarejestrowanych na terenie województwa śląskiego, blisko 1/5 posiada swoją siedzibę w Katowicach.

Udział nakładów inwestycyjnych średnich i dużych przedsiębiorstw zlokalizowanych w Katowicach wynosi prawie 20% nakładów inwestycyjnych alokowanych na obszarze województwa śląskiego. Nakłady inwestycyjne na 1 mieszkańca są w Katowicach blisko 3 krotnie wyższe w porównaniu z województwem, równocześnie ponad 2-krotnie niższe od Bielska Białej. Potencjał społeczno-ekonomiczny Katowic mierzony liczbą miejsc pracy sięga 150 tys. pracujących i w ostatnich kilku latach zmniejszył się o ponad 30 tys. Na 1 osobę w wieku produkcyjnym przypada w Katowicach prawie 2,5 miejsca pracy. Oznacza to, że Katowice organizują rynek pracy o stosunkowo dużym zasięgu geograficznym. Wskaźnik zatrudnienia kształtuje się w mieście na poziomie 44% i jest zbliżony do poziomu krajowego.

W strukturze gospodarczej Katowic dominuje sektor usług. Udział sektora usług w strukturze zatrudnienia zbliża się do 70% ogółu pracujących, dla porównania w województwie śląskim przekroczył on 50% ogółu pracujących. Katowicki Holding Węglowy, spółka Skarbu Państwa skupiająca 7 kopalń, dysponuje 14% potencjałem miejsc pracy Katowic.

Stopa bezrobocia rejestrowanego w sierpniu 2004 roku wyniosła w Katowicach 7,6% (Poznań – 7,2 %, Warszawa – 6,3 %) i jest niższa od stopy bezrobocia zarówno w województwie jak i w skali kraju. Z danych Narodowego Spisu Powszechnego Ludności przeprowadzonego w 2002 roku wynika jednak, że faktyczna stopa bezrobocia kształtuje się na poziomie 18% (Poznań – 14,7%, Warszawa – 13,5%). W mieście utrzymuje się wysoki udział bezrobotnych bez prawa do zasiłku, zwiększa się także liczba osób długotrwale bezrobotnych. Z pomocy społecznej korzysta około 10% ludności Katowic.

Katowice jako jednostka samorządu terytorialnego dysponuje mieniem komunalnym o wartości 1,4 mld zł. Budynki i budowle stanowią 60% majątku miasta, a grunty komunalne ponad 1/4, przy czym zajmują one blisko 1/5 powierzchni Katowic. Udziały i akcje miasta w spółkach prawa handlowego sięgają 10% wartości mienia komunalnego. Około 1/3 zasobów majątkowych miasta zlokalizowana jest w obszarze śródmiejskim Katowic.

Sytuacja budżetowa Katowic oceniona została jako stabilna. Składają się na nią dobre wyniki finansowe, ścisła kontrola wydatków bieżących, niskie zadłużenie oraz duża zdolność inwestowania. Katowice uzyskały długoterminową ocenę ratingową BBB+/A– o perspektywie stabilnej przyznaną przez Agencję Ratingową Fitch/BCA. Miasto utrzymuje względnie ustabilizowany poziom dochodów budżetowych w warunkach niesprzyjającej sytuacji makroekonomicznej oraz w trudnych warunkach restrukturyzacji przemysłu w województwie śląskim. W zakresie dochodów własnych utrzymuje się ogólna tendencja wzrostowa. Dotyczy to głównie wpływów z podatków i opłat lokalnych, w tym z podatku od nieruchomości od osób prawnych i osób fizycznych. W wydatkach miasta największy ponad 70% udział mają wydatki bieżące, które cechuje tendencja spadkowa. W Katowicach od kilku lat wzrasta stopa inwestycji i obecnie wynosi powyżej 25%. Priorytetem strategicznym wydatków kapitałowych Katowic w ostatnich latach była infrastruktura transportowa oraz infrastruktura komunalna.
_______________________________________________________
1) Liczba podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w rejestrze REGON nie uwzględnia działalności gospodarczej osób fizycznych rejestrowanych przez Urząd Miasta.
2) BBB: dobra jakość kredytowa. Oznacza, że obecnie występuje niskie oczekiwanie ryzyka kredytowego. Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań finansowych jest uznana za odpowiednią, jednak istnieje większe prawdopodobieństwo, że pojawiające się niekorzystne zmiany okoliczności lub warunków gospodarczych mogą ją osłabić.
Krajowy rating na poziomie "A" oznacza wysoką wiarygodność kredytową w porównaniu do innych podmiotów ocenianych w tym samym kraju. Jednakże zmiany w otoczeniu lub warunkach gospodarczych mogą wpłynąć na zdolność do terminowej spłaty tych zobowiązań finansowych w większym stopniu, niż w przypadku zobowiązań finansowych zakwalifikowanych do wyższej kategorii.
_______________________________________________________

***

na podst. "Raport o stanie miasta Katowice - styczeń 2005"