W Katowicach znajdują się przestrzenie o zróżnicowanej wartości ekologicznej. W przyrodniczej strukturze przestrzennej miasta wyróżnia się ponad 40 obszarów o podwyższonych wartościach przyrodniczych (połowę z nich stanowią obszary o dużych wartościach).

Aktualnie na terenie Katowic znajduje się 6 obiektów objętych ochroną prawną: 2 rezerwaty, 2 użytki ekologiczne, 2 zespoły przyrodniczo – krajobrazowe oraz 35 drzew uznanych za pomniki przyrody.

Lasy w obrębie Katowic są najważniejszą częścią kompleksu okalającego od południa centrum aglomeracji i spełniają funkcje ekologiczne o znaczeniu regionalnym. Poprzez te lasy i doliny rzeczne zachowywana jest jeszcze w dużych obszarach ciągłość ekologiczna ekosystemów występujących w granicach miasta i ekosystemów położonych na wschodzie (dolina Wisły poprzez dolinę Przemszy), południu i na zachodzie (lasy pszczyńskie). Gospodarowanie tymi terenami warunkuje zachowanie ciągłości funkcjonalnej i korzystne oddziaływanie elementów systemu na obszary w najwyższym stopniu zantropogenizowane.

Przez Katowice biegnie dział wodny pomiędzy Wisłą a Odrą. Do dorzecza Wisły należy 79% powierzchni miasta, a do dorzecza Odry 21% tj. stosunkowo niewielka, środkowo – zachodnia część Katowic. Miasto zaopatrywane jest w wodę z regionalnego systemu produkcji wody pitnej i przemysłowej, tworzonego przez 4 otwarte zbiorniki wodne: Goczałkowice, zbiornik Imieliński (Dziećkowice), Kozłowa Góra i Przeczyce, około 50 ujęć głębinowych oraz 16 zbiorników retencyjnych o łącznej powierzchni powyżej 1 mln m2. Niewielkie ilości wody dostarczane są z kierunku północnego zaopatrując peryferyjne dzielnice Katowic.

Źródłem zasilania są: zbiornik retencyjny Przeczyce (na rzece Czarna Przemsza), zbiornik retencyjny Kozłowa Góra (na rzece Brynicy) oraz ujęcie wody w Maczkach wraz ze stacjami uzdatniania wody.

Odprowadzanie ścieków ma charakter zlewniowy, związany z układem hydrograficznym miasta. Północna część miasta Katowice tj. Centrum, Koszutka, Osiedla: Tysiąclecie, Witosa i Paderewskiego, leży w zlewni rzeki Rawy. Zlewnię tą zamieszkuje 180 tys. mieszkańców. Ścieki z tego terenu są oczyszczane na oczyszczalni Gigablok (dorzecze rzeki Wisły). Południowo-zachodnia część miasta tj. część Ochojca oraz Ligota i Panewniki leży w zlewni rzeki Kłodnicy i Ślepiotki. Ścieki z tego terenu są oczyszczane na oczyszczalni Panewniki (dorzecze rzeki Odry). Południowo-wschodnia część miasta tj.: Osiedle Odrodzenia, Piotrowice, Kostuchna, Murcki i Podlesie odprowadzają ścieki do oczyszczalni Podlesie, z której oczyszczone odpływają do rzeki Mlecznej (dorzecze rzeki Wisły).

Znaczna część niskiej zabudowy w tej części miasta nie jest skanalizowana (posiada szamba, lub własne systemy oczyszczania oparte najczęściej na osadnikach z odpływem do cieków powierzchniowych). Dąbrówka Mała i Szopienice posiadają dwie małe mechaniczne podczyszczalnie ścieków, przez które przepływa tylko część powstających ścieków.

Docelowo wszystkie ścieki z tych terenów mają być zbierane kolektorem Szopienickim i pompowane pompownią zlokalizowaną we wschodniej części Szopienic do oczyszczalni Dąbrówka Mała – Siemianowice Centrum. Do oczyszczalni tej dopływają również ścieki z miasta Siemianowice Śląskie i Czeladź (bez dzielnicy Piaski). Po oczyszczeniu ścieki z tej oczyszczalni wprowadzane są do rzeki Brynicy przepływającej na granicy z Sosnowcem (dorzecze rzeki Wisły). Ścieki z Giszowca oczyszczane są w tymczasowej oczyszczalni Giszowiec, która jednak nie spełnia aktualnych wymagań stopnia oczyszczania.

Podobnie Nikiszowiec i Janów mają stare oczyszczalnie mechaniczno – biologiczne, które oczyszczają tylko znikomą część ścieków.

Docelowo ścieki z tych obszarów mają być zbierane kolektorem Bolina i oczyszczane w oczyszczalni Radocha w Sosnowcu (dorzecze rzeki Wisły).

Układy ciepłownicze Aglomeracji Górnośląskiej, w której skład wchodzą Katowice, administrowane są przez podmioty o charakterze lokalnym, ale w wielu przypadkach obejmują obszary wykraczające poza granice administracyjne poszczególnych gmin. Obecnie istnieją powiązania sieciowe między dużymi źródłami ciepła, pracującymi w systemie skojarzonym, obejmujące Katowice, Czeladź, Będzin, Sosnowiec, Dąbrowę Górniczą, Siemianowice oraz Chorzów. Ponadto istnieje lokalne połączenie sieciowe międzygminne: Katowice – Ruda Śląska.

Zasilanie Katowic w gaz realizowane jest z krajowego systemu gazowniczego, poprzez gazociągi wysokiego ciśnienia oraz podwyższonego średniego ciśnienia relacji:

• Dąbrowa Górnicza – Szopienice,
• Szobiszowice – Szopienice,
• Szopienice – Przegędza,
• Ząbkowice – Łagiewniki,
• Tworzeń – Łagiewniki,

Przez teren Katowic przebiegają również dwa gazociągi tranzytowe relacji Szopienice – Oświęcim. Gazociągi te są eksploatowane przez PGNiG Regionalny Oddział Przesyłu w Świerklanach.

Zaopatrzenie miasta Katowice w energię elektryczną odbywa się z sieci wysokich napięć 110 kV, powiązanej z pobliskimi elektrowniami Łaziska, Jaworzno, Łagisza oraz poprzez stację nadrzędną 220/110 kV „Katowice – Północ”.

Źródła lokalne to Elektrociepłownia Katowice oraz Elektrociepłownia Elcho w Chorzowie. Dystrybucją energii elektrycznej dla miasta Katowice zajmuje się Górnośląski Zakład Elektroenergetyczny S.A. w Gliwicach będący od 2000 roku częścią szwedzkiego koncernu Vattenfall AB. W styczniu 1999 roku w ramach dotychczasowej struktury GZE S.A. wydzielony został Zakład Obrotu Energią Elektryczną - jednostka organizacyjna skupiająca w swoich strukturach działalność związaną z zakupem i sprzedażą energii elektrycznej oraz obsługą klientów. Siecią najwyższych napięć zarządza spółka Polskie Sieci Elektroenergetyczne – Południe Sp. z o.o.

***

na podst. "Raport o stanie miasta - styczeń 2005"