Aglomeracyjny i regionalny układ odniesienia

Miasto Katowice zamieszkuje 325 tys. osób i zajmuje obszar 164,5 km2. Jest dziesiątym co do wielkości miastem w kraju po: Warszawie, Łodzi, Krakowie, Wrocławiu, Poznaniu, Gdańsku, Szczecinie, Bydgoszczy i Lublinie. Katowice graniczą z: Siemianowicami, Czeladzią, Sosnowcem, Mysłowicami, Lędzinami, Tychami, Mikołowem, Rudą Śląską i Chorzowem, tworzącymi sąsiedzki zespół miejski liczący 1,15 mln mieszkańców.

Katowice są miastem na prawach powiatu, stolicą regionu oraz siedzibą władz samorządu wojewódzkiego i rządowej administracji ogólnej.
Wraz z 13 miastami na prawach powiatu (Bytom, Chorzów, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jaworzno, Mysłowice, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy, Zabrze) tworzą ponad dwumilionowe, unikatowe w przestrzeni polskiej i europejskiej skupisko ludności nazywane Aglomeracją Górnośląską. Potencjał ludnościowy Aglomeracji szacowany jest na 2,175 mln mieszkańców. Aglomeracja Górnośląska należy do najbardziej zurbanizowanych i uprzemysłowionych obszarów Europy Środkowej. Na obszarze Aglomeracji wytwarza się 50% produktu krajowego brutto województwa śląskiego oraz 7% produktu krajowego brutto Polski. Do miast centralnych Aglomeracji Górnośląskiej – obok Katowic jako metropolii regionu – zaliczają się Gliwice i Sosnowiec. Miasta centralne Aglomeracji Górnośląskiej liczą łącznie ponad 750 tys. mieszkańców. Aglomeracja stanowi obszar rdzeniowy największego w Polsce obszaru metropolitalnego liczącego około 3 mln ludności, o gęstości zaludnienia sięgającej 520 osób na km2. Pomimo wewnętrznych zróżnicowań kulturowych Aglomeracja Górnośląska stanowi zwartą całość funkcjonalno – przestrzenną o charakterze policentrycznym.

Krajowy i międzynarodowy układ odniesienia

Katowice położone są w centralnej części, południowego pasa Polski będąc głównym ośrodkiem miejskim województwa śląskiego, które liczy 4,8 mln mieszkańców. Województwo śląskie graniczy od zachodu z województwem opolskim, od północy z województwem łódzkim, od wschodu z województwami świętokrzyskim i małopolskim, a od południa z Republiką Czeską i Słowacją.

Aglomeracja Górnośląska jest centralnie usytuowana w największej w Europie Środkowej konurbacji, którą wspólnie tworzą aglomeracje: krakowska, górnośląska wraz z rybnicką i przylegająca do niej po stronie czeskiej aglomeracja ostrawska. Wielkość tej konurbacji najlepiej określa potencjał ludnościowy obszaru wyznaczonego promieniem 100 km od Katowic, który wynosi 9 milionów osób. W promieniu 600 km od Katowic znajduje się sześć europejskich stolic: Berlin, Praga, Wiedeń, Bratysława, Budapeszt i Warszawa.

Przez Katowice przebiegają główne arterie drogowe i kolejowe, łączące Polskę z Europą we wszystkich kierunkach. Na terenie miasta przecinają się dwa, przebiegające przez województwo śląskie, korytarze transeuropejskiej sieci transportowej, tj.:

• korytarz III – Berlin – Wrocław – Katowice – Kraków – Lwów, w ramach którego usytuowana jest przebiegająca przez Katowice autostrada A-4;
• korytarz IV – Gdańsk – Katowice – Żylina, w którego śladzie przebiega autostrada A-1, znajdująca się w bezpośrednim sąsiedztwie miasta;
  a także dwie linie szybkiej kolei transeuropejskiej:
  • E-30 – Zgorzelec – Wrocław – Katowice – Kraków – Medyka;
  • E-65 – Gdańsk – Warszawa – Katowice – Zebrzydowice.

W odległości ok. 30 km od Katowic w Pyrzowicach funkcjonuje nowoczesny Międzynarodowy Port Lotniczy „Katowice”, który utrzymuje regularne bezpośrednie połączenia pasażerskie z 11 miastami, w tym m.in. z Atenami, Frankfurtem, Londynem, Mediolanem, Paryżem, Sztokholmem, Rzymem i Warszawą. Loty pasażerskie obsługują następujące firmy: LOT Polish Airlines, Lufthansa, EuroLOT, GLOBUS oraz Wizz Air. Na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego znajduje się terminal cargo o powierzchni 5378 m2. Głównymi użytkownikami powierzchni magazynowych na potrzeby cargo są firmy: DHL, TNT Express Worldwide, UPS, GTL-LOT, Cargo Express, C. Hartwig, Plit, Pekaes Multi Spedytor, STC, Urząd Celny. W promieniu 100 km od Katowic znajdują się jeszcze dwa lotniska – w Krakowie Balicach i w Ostrawie (Mosnov).
Po zrealizowaniu zachodniego odcinka Drogowej Trasy Średnicowej, który będzie łączył Gliwice z Katowicami oraz przez istniejący Kanał Gliwicki (wraz z portem w Gliwicach) Katowice uzyskają bezpośrednie połączenie (poprzez Odrzańską Drogę Wodną) z europejską siecią żeglugi śródlądowej.
Z kolei ze względu na bliskie sąsiedztwo ze Sławkowem (ok. 30 km) i dobre połączenie komunikacyjne (DK 86 i DK 94) Katowice mają szybki dostęp do stacji szerokotorowej Linii Hutniczo – Siarkowej, która wraz z kompleksem 4 terminali przeładunkowych, umożliwia bezpośredni transport kolejowy z Azji do Europy, a w przyszłości stanie się centrum logistycznym o zasięgu europejskim.

***

na podst. "Raport o stanie miasta - styczeń 2005"