Zintegrowany Program Rewitalizacji Nikiszowca - Wywiad ze specjalistą ds. rewitalizacji P. Dagmarą Mliczyńską – Hajdą – koordynatorem prac nad programem

- Dlaczego Miasto zdecydowało się na Nikiszowiec skoro są w Katowicach miejsca bardziej zdegradowane i wymagające pilnej interwencji …(Szopienice, Załęże..)?
Nikiszowiec, podobnie jak inne wymienione dzielnice, został przewidziany do rewitalizacji w Lokalnym Programie Rewitalizacji Miasta Katowice. Poszedł "na pierwszy ogień" bo prócz tego że ma problemy ma też szczególną wartość, jest niezwykle ważny nie tylko dla Katowic ale dla całego regionu. Jest już rozpoznawalny w skali krajowej a dzięki uczestnictwu Miasta w projekcie NODUS w skali międzynarodowej.

- Dlaczego Miasto zdecydowało się na taką formę pracy tzn. – cykl spotkań z mieszkańcami?
Bo taka metoda daje najlepsze rezultaty, działania ustalane w ten sposób mają największe szanse na realizację.

- A gdzie w Polsce to się już udało?
Zaczęło się od Lublina, na początku lat dziewięćdziesiątych, w dzielnicach Bronowice i Kożminek. Ostatnio taki, uspołeczniony program przygotowało Świnoujście. Uspołeczniony proces programowania rewitalizacji miał miejsce również w Łodzi. Jest już wiele takich przykładów.

- Dlaczego nie korzystamy z gotowych rozwiązań miast zachodnich, które z sukcesem zrewitalizowały różne dzielnice/obszary w mieście?
Korzystamy z tych doświadczeń, jedno z nich to budowanie programu oddolnie, we współpracy z mieszkańcami

- Jaki będzie horyzont czasowy zadań włączonych do programu? I z czego wynika/będzie wynikał.
Horyzont wyznaczą działania ustalone programie. Będziemy starali się tak konstruować program, by działania przyniosły rezultaty trwałe, zapewne część z nich będzie zauważalna w miarę szybko [rok-dwa] na inne trzeba będzie poczekać.

- Jaka jest i będzie rola Miasta w opracowywaniu i wdrażaniu Programu?
Miasto to mieszkańcy, urząd miasta zainicjował proces programowania, zapewnił warunki by doszło do określenia co, gdzie i jak powinno zostać zrobione, by doszło do ożywienia Nikiszowca, poprawienia warunków zamieszkiwania w osiedlu. Miasto będzie wspierać i koordynować działania podejmowane przez różnorodnych partnerów, którzy w ramach programu postanowią działać i skutecznie współpracować.

- Czy ZPRN nie będzie kolejnym programem na półkę?
To się okaże, nikt tego nie zagwarantuje. W dużej mierze zależeć to będzie od szeroko rozumianej aktywności jednostek współpracujących przy opracowaniu Programu jak i samych Państwa. Postaramy się by wraz z procesem programowania zrodził się właściwy sposób pokierowania realizacją programu, właściwy tj. taki który daje szansę na konsekwentną realizację całego programu. Nie będzie to łatwe. Program, budowany oddolnie, nie może mieć odgórnego kierowania -sterowania, realizacja przypomina raczej egzekwowanie umowy społecznej - potwierdzonej uchwałą Rady Miejskiej, bo to przecież ona przyjmie program rewitalizacji Nikiszowca, gdy już zostanie przygotowany i uzgodniony.

- KTO i w JAKI SPOSÓB zagwarantuje realizowanie programu? Kto zapewni środki finansowe?
Realizacja działań, które zostaną ujęte w programie będzie zadaniem podmiotów [instytucji, grup społecznych, podmiotów gospodarczych] które mają interes w ich realizacji - również wskutek tego, że są do tego powołane lub widzą w tym formę realizacji swoich celów (np. statutowych). Punktem wyjścia do realizacji programu będą ZADANIA, stąd też środki finansowe będą gromadzone odpowiednio do zadań, według kompetencji/własności lub dobrowolnej partycypacji w konkretnym działaniu. Program nie będzie miał oddzielnego budżetu, jakiś szczególnych dodatkowych zewnętrznych środków, za to - zwiększa szansę na to , że każde z działań ustalonych w programie, będzie miało większe szanse na pozyskanie takich dodatkowych środków, i to właśnie wskutek tego, że jest częścią zintegrowanego programu działań rewitalizujących Nikiszowiec. Zintegrowanego, zatem mającego większe szanse powodzenia, wytworzenia sprzężenia pomiędzy wieloma, różnorodnymi działaniami.

- Czy chce Pani przez to powiedzieć że jak jeszcze w trakcie tworzenia programu pojawi się bogaty inwestor z zachodu typu Bill Gates i wprowadzi swoje zadanie np.: informatyczna szkółka dla orłów to będzie mógł to zrealizować?
Jeśli pomysł - zadanie przedsiębiorcy będzie uzasadnione, będzie rozwiązywało któryś z konkretnych, zdiagnozowanych problemów Nikiszowca, wpisze się w specyfikę Nikiszowca oraz zdobędzie społeczną akceptację to czemu nie.

- KTO będzie kontrolował realizację i faktycznie sprawdzał że cele będą osiągane?
Mieszkańcy Nikiszowca będą oceniać realizację programu, jego skuteczność będzie monitorowana przez operatora programu.

- Kto będzie w takim razie operatorem?
Rolę tę najprawdopodobniej będzie pełniło Miasto, będzie zgłaszać się do poszczególnych liderów (wykonawców) zadań z prośbą o szczegółową informację dotyczącą stopnia ich realizacji, po czym będzie mogło ocenić skuteczność realizacji celów założonych w programie

- Czy Miasto będzie miało narzędzia do egzekwowania od poszczególnych liderów konkretnych działań?
Takim narzędziem będzie program rewitalizacji - uchwalony przez Radę Miasta, a wcześniej uzgodniony przez partnerów- uczestników procesu rewitalizacji

- Czy po kilku latach od sporządzenia/wdrożenia programu ktoś zamierza sprawdzić jak zmieniło się nasze życie i czy jesteśmy zadowoleni ze zmian?
System monitorowania programu będzie jego częścią, sposób oceny zostanie "wmontowany" w system zarządzania programem, a jedną z form badania rezultatów będą badania poziomu zadowolenia z jego realizacji.

- Czy planuje się koleje edycje programu?
Każdy plan trzeba oceniać, podług jego rezultatów, i modyfikować. Podobnie powinno być z programem rewitalizacji.

- Jak teraz zmieni się nasze życie w Nikiszowcu po włączeniu na Listę Pomników Historii, a jak mogłoby się zmienić jeśli będziemy na światowej liście UNESCO?
Uznanie NIkiszowca za Pomnik Historii ma znaczenie prestiżowe, bo to szczególna forma ochrony - uznanie dla wyjątkowych wartości zdeponowanych na terytorium osiedla. Jeśli Nikiszowiec stałby się obiektem Światowego Dziedzictwa Kulturowego, poprzez wpisanie go na listę UNESCO, byłoby to przyznanie że jest miejscem unikalnym i niepowtarzalnym, a osiedle stałoby się przedmiotem szczególnej ochrony, dla zachowania jego autentyczności i integralności. Pociągnęłoby to za sobą konieczność szczególnej dbałości by każda zmiana, ingerencja była przeprowadzona ze szczególną uwagą o zachowanie tej autentyczności. Dotyczy to zarówno osiedla jak i jego otoczenia. Przy tym, wpis na listę stałby się szczególnym wyróżnikiem miasta, a dla osiedla Nikiszowiec potwierdzeniem, że jest niezwykłym i pięknym zespołem architektoniczno-urbanistycznym, jednym najwspanialszych na świecie.

- Czyli w skrócie bylibyśmy takim trochę skansenem?
Absolutnie nie, osiedle jest i będzie normalnym miejscem do życia, coraz lepszego życia.

- Co to jest Park Kulturowy i jakie byłyby szanse i zagrożenia związane z ustanowieniem takiej formy ochrony dla Nikiszowca?
PK to jedna z form ochrony dziedzictwa kulturowego, krajobrazu miasta. Park tego rodzaju powstaje poprzez odpowiednią uchwałę Rady Miasta, w której określa co i w jaki sposób będzie chronione. Ustanowienie parku kulturowego pociąga za sobą sporządzenie planu ochrony, a następnie egzekwowania ustaleń takiego planu. Szanse jakie stwarza ustanowienie PK to zwiększenie prawdopodobieństwa, że wszystko co wartościowe zostanie ochronione, że zostanie zachowany tradycyjny wygląd, panoramy, osie widokowe, że nie pojawia się na horyzoncie wysokie nowoczesne budynki które zaburzą krajobraz i zniszczą szczególne, unikalne wrażenie jakie ma każdy, kto odwiedza Nikiszowiec. Nie potrafię wskazać zagrożeń jakie mogłoby wytworzyć ustanowienie parku kulturowego.