Rezerwat "Las Murckowski" (utworzony 1953 - poszerzony 1989)
O powierzchni 102,56 ha, składa się z dwóch części ograniczonych 4 - pasmową drogą szybkiego ruchu Katowice - Bielsko-Biała. Rezerwat utworzono w celu zachowania, ze względów naukowych, dydaktycznych i społecznych, fragmentu lasu mieszanego o cechach naturalnych. Rezerwat pomimo lokalizacji w bezpośrednim sąsiedztwie obszarów miejsko - przemysłowych, cechują wysokie walory przyrodnicze i krajobrazowe.
Do najcenniejszych wartości przyrodniczych rezerwatu należą 150 - 220 letnie drzewostany bukowe, będące pozostałością po dawnej Puszczy Śląskiej, a także liczne pomnikowe okazy dębów, różne gatunki roślin m.in.: storczyk - kruszczyk szerokolistny, konwalia majowa, kalina koralowa, rzadsze gatunki roślin objęte ochroną częściową (kopytnik pospolity i mrzanka wonna) oraz dość rzadka w konurbacji katowickiej koloryczka okółkowa. W lesie bukowym występuje wiele gat. grzybów m.in. sromotnik bezwstydny, który jest gatunkiem chronionym. Spotkać można także gigantycznych rozmiarów owocnik innego, chronionego grzyba, jakim jest flagowiec olbrzymi. W rejonie rezerwatu występują rzadkie gatunki zwierząt, w tym ptaków i płazów.
Rezerwat "Ochojec" (1982)
Obejmuje ponad 25 - hektarowy fragment rozległego kompleksu Lasów Murckowskich, położony w dolinie potoku Ślepiotka, na terenie dzielnicy Ochojec. Powołano go dla ochrony kolonii roślin górskich o reliktowym charakterze, w szczególności zaś dla ochrony stanowiska liczydła górskiego, rzadkiego w niżowej części kraju gatunku górskiego. Najcenniejszą wartością przyrodniczą obiektu jest liczna populacja tego rzadkiego gatunku oraz kilkanaście innych roślin górskich, a także inne rośliny chronione (konwalia majowa, kruszyna pospolita, ciemiężyca zielona, kalina koralowa) i regionalnie rzadkie. W granicach rezerwatu występuje ponad 230 gat. roślin naczyniowych.
Na terenie rezerwatu bytuje wiele gatunków zwierząt, które reprezentowane są zarówno przez gatunki leśne, jak i - ze względu na bliskie sąsiedztwo terenów zurbanizowanych - synantropijne.
Inne obszary objęte ochroną prawną:
Zespół przyrodniczo - krajobrazowy "Szopienice - Borki" (2000)
Obszar o łącznej powierzchni ok. 157 ha położony w północno-wschodniej części Katowic w dolnych odcinkach rzek: Brynicy i Rawy, na granicy miast: Katowice, Sosnowiec i Mysłowice.
Obejmuje m. in. kompleks stawów: Borki, Morawa i Hubertusy, powstałych w miejscu piaskowni, w której pozyskiwano piasek na podsadzką dla pobliskich kopalń. Zróżnicowany pod względem siedliskowym teren stwarza dogodne warunki wzrostu, bytowania i rozrodu wielu gatunków roślin i zwierząt. W wodach zbiorników żyje kilkanaście gatunków ryb, m. in.: płoć, wzdręga, okoń, szczupak, leszcz, karaś i słonecznica. Brzegi stawów porastają szuwary, tworząc miejscami rozległe i trudno dostępne łany, schronienie wielu gatunków ptaków wodnych i wodno - błotnych, takich jak: łabędź niemy, krzyżówka, głowienka, czernica, łyska. Z obszarem stawów związana jest także, najliczniejsza w aglomeracji katowickiej, kolonia lęgowa mewy śmieszki. Występują również dwa gatunki ptaków z rzędu chruścieli podlegające ochronie prawnej (wodnik i kokoszka wodna).
Obszar stawów w Szopienicach jest miejscem ważnym nie tylko dla przyrody miasta, ale i całego Górnego Śląska.
Zespół przyrodniczo - krajobrazowy "Źródła Kłodnicy" (2001)
Obszar o powierzchni 100,4 ha położony na terenie Lasów Murckowskich, na granicy dzielnic: Brynów, Muchowiec, Giszowiec i Ochojec. Ustanowiony ze względu na pilną potrzebę ochrony zasobów wodnych w strefie głównego wodoodziału Wisły i Odry, a także ze względu na walory przyrodniczo - krajobrazowe. Teren źródliskowy porasta las łęgowy z dobrze zachowanym drzewostanem. Najstarsze olchy czarne, osiągające obwód pnia do 200 cm, mają ok. 120 lat. W bujnie wykształconym runie wyróżnia się aspekt wiosenny z masowo kwitnącym w maju czosnkiem niedźwiedzim. Na uwagę zasługuje również znajdujące się tu stanowisko rośliny górskiej - ciemiężycy zielonej. Obok ciemiężycy rosną także inne rośliny objęte ochroną prawną m. in.: wawrzynek wilczełyko, kopytnik pospolity, kruszyna pospolita i kalina koralowa. Drzewostan otaczający tereny źródliskowe Kłodnicy stanowi miejsce gniazdowania i schronienia wielu gatunków zwierząt.
Użytek ekologiczny "Staw Grunfeld" (1996)
O powierzchni 4,7 ha usytuowany w pobliżu ogródków działkowych na zachód lotniska Muchowiec między ulicami: Bazaltową a Krzemienną. Staw jest dawną glinianką, obecnie zalaną wodą. Brzegi częściowo porastają zarośla wierzbowe i płaty roślinności nadwodnej, która, ze względu na strome skarpy i głębokość zbiornika, nie jest zbyt obfita. Część brzegu zajmuje trzcinowisko z trzciną pospolitą i pałką szerokolistną. Miejsce to stwarza dogodne warunki do rozmnażania płazów oraz odbywania lęgów przez ptaki wodno - błotne. Poza tym staw ma znaczenie jako rezerwa wody w obszarze zabudowanym.
Użytek ekologiczny "Stawy Na Tysiącleciu" (1997)
O powierzchni 15,2 ha, położony jest w dolinie rzeki Rawy na obrzeżach największego katowickiego osiedla mieszkaniowego, obejmuje dwa różnej wielkości stawy oraz niewielkie trzcinowisko. Akweny stanowią ostoję dla wielu gatunków zwierząt, zwłaszcza płazów (kumak nizinny, traszki zwyczajne i żaby jeziorkowe); żyją tu także jedne z ostatnich w Katowicach okazy zaskrońca. W trzcinowisku mieszkają piżmaki amerykańskie, gniazda zakładają kokoszki wodne i łyski, kaczki krzyżówki, rokitniczki oraz od pewnego czasu gniazdują także remizy.
Użytek ekologiczny "Płone Bagno" (2002)
O powierzchni 4,22 ha położony w południowo - wschodniej części miasta na terenie kompleksu Lasów Murckowskich. Użytek ekologiczny utworzono w celu zachowania płatu boru bagiennego wraz z fragmentem torfowiska wysokiego jako unikalnego w skali regionu zbiorowiska o naturalnym charakterze. Płone Bagno jest miejscem bardzo atrakcyjnym dla bytowania wielu gatunków zwierząt (np. gniazdująca słonka).
Pomniki Przyrody
Na terenie Katowic za pomniki przyrody uznano dotąd 36 drzew.
Są to głównie buki i dęby, w większości występujące w południowej części miasta (Giszowiec).
