donieck.jpgDONIECK (Ukraina)

 

Miasto położone we wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Kalmius.

Stolica obwodu donieckiego oraz główny ośrodek przemysłowy w Donieckim Zagłębiu Węglowym (Donbas). Miasto ma 981 017 mieszkańców (2010), aglomeracja ma 1 566 000 mieszkańców (2004). Jest czwartym pod względem wielkości miastem na Ukrainie, ma charakter przemysłowy i wraz z ośrodkami miejskimi tworzy konurbację. Miasto podzielone jest na 9 okręgów (dzielnic), które łączy komunikacja miejska.


Herb miasta symbolizuje pracę, węgiel i stal.


Donieck, zwany niegdyś „Miastem róż” (z inicjatywy górników podjęto niegdyś decyzję: każdy mieszkaniec ma posadzić krzew róż), powstał w 1869 roku, gdy walijski przedsiębiorca John Hughes wybudował zakłady metalurgiczne oraz kilka kopalń węgla na terenie kilku osad założonych w XVII wieku przez Kozaków zaporoskich. Hughes zakupił ten teren za 24 tys. funtów od kniazia Siergieja Koczubeja, który zobowiązał się wobec cara Aleksandra II do zbudowania w tym regionie fabryki produkującej szyny dla kolei żelaznej. Osada dla robotników została założona w rejonie sioła Aleksandrowka (Александровка). Osadę tę, od rosyjskiej wymowy nazwiska Hughesa, zaczęto nazywać Juzowką (Юзовка). W roku 1870 mieszkało w niej zaledwie 164 ludzi, w roku 1884 – 5494, a w 1897 – 29 tys. ludzi.


W maju roku 1917, w przededniu rewolucji październikowej, Juzowka otrzymała prawa miejskie. Mieszkało w niej wówczas ok. 70 tys. ludzi.Pierwsze kopalnie zostały znacjonalizowane w wyniku rewolucji. W roku 1924 na kilka tygodni zmieniono nazwę miasta Trock, a potem na Stalino (Сталино) na cześć Józefa Stalina. Na początku II wojny światowej mieszkało tu 507 tys. ludzi – liczba ta zmniejszyła się po okupacji do niecałych 175 tys. W czasie okupacji miasto uległo bardzo poważnym zniszczeniom i pod koniec wojny rozpoczęła się jego niemal całkowita odbudowa. Do dnia dzisiejszego w Doniecku znaleźć można domy mieszkalne powstałe po wojnie, których budowniczymi byli jeńcy fińscy – stąd miejscowe określenie budynków jako "domy fińskie".


Na fali drugiego etapu destalinizacji przeprowadzonego przez Nikitę Chruszczowa po 22 Kongresie Komunistycznej Partii ZSRR w październiku 1961 r., wszystkie miasta radzieckie nazwane na cześć Stalina zostały przemianowane (por. polski Stalinogród) i Stalino zmieniło swoją nazwę na Donieck, od rzeki Doniec.


Obecnie Donieck jest jednym z największych ośrodków metalurgicznych na Ukrainie. Ponadto na terenie miasta znajduje się ponad 40 szybów kopalnianych.

Krajobraz Doniecka to swoista mieszanka obiektów przemysłowych, nowoczesnych biurowców oraz miejsc nawiązujących do historii Ukrainy. Tak więc osoby odwiedzające to miasto będą mile zaskoczone ponieważ Donieck to nie tylko prężnie działający ośrodek przemysłowy ale także miasto tętniące życiem kulturalnym oraz intelektualnym. Centrum miasta stanowi praktycznie jedna ulica: Artioma (9 km) - której pierwsze numery domów, zaczynają się jeszcze przed Donieckiem, a ostatnie znajdują się już za miastem.


Miejsce spotkań i głównych imprez "kulturalnych", znajduje się w centralnej części ul. Artioma, na placu Lenina. Ponadto, w mieście znajduje się uniwersytet, politechnika, ponad 30 instytucji badawczych w tym filia Ukraińskiej Akademii Nauk, kilka teatrów oraz filharmonia.


Mimo, iż Donieck uchodzi za miasto przemysłowe, zaskoczeniem może być fakt, iż miasto to jest stosunkowo czyste i zielone. Donieck uważany jest za jedno z piękniejszych miejscowości na Ukrainie o wysokim standardzie życia. Potwierdza to mnogość atrakcji kulturalnych zapewnianych przez mieszczące się w mieście trzy teatry, filharmonię, cyrk, dwa planetaria oraz dosłownie tuziny muzeów. Corocznie w Doniecku organizowane są międzynarodowe festiwale takie jak Gwiazdy Światowego Baletu, Konkurs Młodych Pianistów, Festiwal Sztuki Kowalskiej, Festiwal Róże Doniecka oraz wiele innych. Donieck cieszy oko swoimi pięknymi parkami oraz ogrodami. Miasto słynie także z tego, iż obfituje w róże, które można podziwiać od wczesnego lata do późnej jesieni.


Większość mieszkańców rejonów Doniecka to albo Ukraińcy, których pierwszym językiem jest rosyjski, albo Rosjanie. Wg spisu przeprowadzonego w roku 2001, Ukraińcy stanowią 56,9% ludności rejonu Doniecka, a Rosjanie 38,2%. Ludność tego obszaru przejawia silne tendencje prorosyjskie - zostało to wykorzystane w kampaniach wyborczych w roku 2004 oraz 2006 - Partia Regionów Wiktora Janukowycza tutaj (i na Krymie) ma swoje główne oparcie (sam Janukowycz był kiedyś gubernatorem obwodu donieckiego).


Donieck jest jednym z czterech ukraińskich miast, w których były rozgrywane mecze organizowane wspólnie z Polską UEFA EURO 2012. Najbardziej znanym klubem mającym swoją siedzibę w mieście jest Szachtar Donieck (założony w 1936 r.), wielokrotny mistrz i wicemistrz Ukrainy, ostatni zdobywca Pucharu UEFA (20 maja 2009), uczestnik rozgrywek Ligi Mistrzów. Szachtar Donieck rozgrywa swoje mecze na Stadionie "Donbass Arena". Stadion jest jednym z obiektów piłkarskich, na których odbyły się Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012. Uroczyste otwarcie stadionu, uświetnione m.in koncertem Beyoncé Knowles odbyło się 29 sierpnia 2009 r. Stadion, który jest w stanie pomieścić 50,000 widzów, jest obecnie najnowocześniejszym obiektem piłkarskim w Europie Wschodniej i jednym z najnowocześniejszych na świecie.


W związku z ożywieniem w sektorze biznesu, wzrastającą liczbą organizowanych konferencji międzynarodowych, wystaw oraz widowisk sportowych w rejonie Doniecka prężnie rozwija się baza hotelowa. W latach 1999-2005 w rejonie Doniecka zrealizowano 5 dużych projektów, powstały hotele takie jak Victoria, Donbass Palace, Atlas, Central w Doniecku oraz kompleks hotelowy w Mariupolu. Hotel Donbass Palace w 2005 roku otrzymał prestiżową międzynarodową nagrodę World Tourism Award jako najlepszy hotel na Ukrainie.


Jako miasto mające za sobą wieloletnią tradycję w przemyśle stalowym Donieck może pochwalić się bezkonkurencyjnym miejscem jakim jest Park Kovanykh Figur - park z rzeźbami, figurami wykonanymi ze stali. Jest to najbardziej urokliwy i romantyczny zakątek w mieście - tradycją jest, iż nowożeńcy pozują tu do swoich pierwszych rodzinnych zdjęć. Co roku odbywa się tu także Międzynarodowy Festiwal Sztuki Kowalskiej. Najpiękniejsze arcydzieła festiwalowe pozostają w mieście zwiększając w ten sposób kolekcję rzeźb znajdujących się w parku.


W mieście znaleźć można także największy w Europie Ogród Botaniczny, który jest domem dla ponad 5,000 gatunków roślin. Nietrudno tu znaleźć przechadzających się nowożeńców, którzy wybierają Ogród Botaniczny na miejsce swojego ślubu.


Doskonałym miejscem na spędzenie miło czasu jest także Centralny Park Kultury i Wypoczynku Shcherbakov. W celu przywrócenia potocznej nazwy Doniecka jako Miasta Miliona Róż w parku utworzono aleję róż. Niektóre z krzewów znajdujących się w alei zostały zasadzone przez Mera miasta oraz zagranicznych ambasadorów składających wizytę w Doniecku. Podobnie jak w Rzymie, Florencji czy Paryżu w Parku znaleźć można tzw. „kłódki miłości”, które zakochani przywieszają na mostach aby upamiętnić zaręczyny, ślub czy też inne wydarzenie.


Polonijne organizacje społeczno-kulturalne:

 

Towarzystwo Kultury Polskiej Donbasu w Doniecku (TKPD) oraz Towarzystwo Polaków Doniecka — to społeczne organizacje, zrzeszające Polaków i osoby pochodzenia polskiego zamieszkałych w Doniecku oraz obwodzie donieckim i współpracujące ze wszystkimi, których interesuje język polski, historia, kultura. Celem Towarzystw jest odrodzenie języka ojczystego, duchowych i kulturalnych tradycji wśród osób pochodzenia polskiego na donieczczyźnie, szkolenie historii i kultury Polski, wdrażenie Polaków w ukraińską kulturę, naukę i gospodarkę, rozszerzenie więzi z ojczyzną, rozpowszechnienie wiedzy o Polsce i o regionie Donieckim, pomoc osobom pochodzenia polskiego w osiągnięciu jakościowego wyższego wykształcenia, sprzyjanie wzmocnieniu więzi między Ukrainą a Polską.


WSPÓŁPRACA Z KATOWICAMI

 

Na zaproszenia Miasta Katowice oraz Zespołu Pieśni i Tańca „Silesianie” w dniach 17.06.-20.06.2010 r. w Katowicach gościł Zespół Taneczny „Radość”, Zespół Wokalno-Instrumentalny „Beregynia” oraz przedstawiciele Towarzystwa Polaków Doniecka. Występy obu zespołów uświetniły plenerową imprezę folklorystyczną „Cały Śląsk Tańczy Trojaka”.


Z inicjatywy Mera Aleksandra Aleksiejewicza Lukyanchenko oraz organizacji polonijnych działających w regionie Donbasu, w dniu 28 sierpnia 2010 r. został podpisany List intencyjny w sprawie współpracy między Katowicami a Donieckiem.

Z upoważnienia Prezydenta Miasta Katowice, aktu tego dokonał Przewodniczący Rady Miasta Katowice Jerzy Forajter. Jest to odpowiedź na pojawiające się w ostatnim czasie zapotrzebowanie ukraińskiej Polonii i środowisk gospodarczych do odnowienia kontaktów obu miast sięgających lat 70-tych ubiegłego wieku. Delegacja Miasta Katowice uczestniczyła również w obchodach Święta Miasta Donieck oraz Dnia Górnika.

27.09.2010 Rada Miasta Katowice podjęła uchwałę ws. podjęcia współpracy z Miastem Donieck, co stanowi podwaliny do podpisania pełnej umowy partnerskiej obu miast.


W terminie 26-29 sierpnia 2011 r. przedstawiciele Katowic- wspólnie z delegacjami innych miast partnerskich Doniecka - gościli w Doniecku na uroczystych obchodach Święta Miasta i Dnia Górnika. W programie pobyty zostało ujęte m.in. zwiedzanie stadionu Donbas-Arena, na którym rozegrane były mecze Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej EURO 2012, zwiedzanie parków miejskich, udział w paradzie i koncercie z okazji Święta Miasta. Ponadto odbyło się spotkanie z Polonią i Konsulatem Generalnym RP z Charkowa.


W listopadzie 2011 r. Zespół Pieśni i Tańca „Silesianie” Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach gościł w Doniecku gdzie uczestniczył w koncertach podczas obchodów Święta Niepodległości Polski oraz z okazji jubileuszu 10-lecia Towarzystwa Polaków Doniecka tym samym przybliżając kulturę śląska tamtejszym mieszkańcom. W koncertach uczestniczyli m.in. Ambasador RP Henryk Litwin, Konsul Generalny RP Jan Granat, Przewodniczący Obwodowej Administracji Państwowej Andrzej Szyszaki, z-ca przewodniczącego Donieckiej Rady Obwodowej-Aleksandr Krawcow, pierwszy z-ca Mera - Nikołaj Wolkow oraz liczna polonia i mieszkańcy Doniecka.


W dniach 23 – 25 kwietnia 2012 r. dwie przedstawicielki Miasta Donieck wzięły udział w konferencji pn. „Pokochać starość – możliwości i wyzwania wobec współczesnych seniorów”, zorganizowanej w Miejskim Domu Kultury „Koszutka” Katowicach. Podczas konferencji oraz towarzyszących jej wizyt studyjnych poruszono szereg tematów istotnych dla osób w podeszłym wieku, ich opiekunów oraz personelu i ekspertów zawodowo zajmujących się tą problematyką. Uczestnicy mieli również możliwość wymiany doświadczeń i poglądów w zakresie aktywizacji osób starszych, pomocy dla seniora, poprawy jakości życia oraz lepszego wykorzystania potencjału osób w podeszłym wieku.


W dniu 15 maja 2012r. w Urzędzie Miasta Katowice została podpisana „Umowa o stosunkach partnerskich i współpracy między Miastem Donieck (Ukraina) i Miastem Katowice (Rzeczpospolita Polska)”, sygnowana przez Pierwszego Wiceprezydenta Doniecka Nikołaja Iwanowicza Wołkowa oraz Prezydenta Miasta Katowice Piotra Uszoka. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. Siergiej Nikitienko (Naczelnik Głównego Wydziału Gospodarczego Miejskiej Rady Doniecka), Anatol Terlecki (Przewodniczący Związku Polaków w Doniecku), Vitalij Maksymenko (Konsul Generalny Ukrainy w Krakowie), Jerzy Forajter (Wiceprzewodniczący Rady Miasta Katowice), Michał Luty (Wiceprezydent Miasta Katowice). Podczas spotkania obydwie strony podkreśliły duże znaczenie współpracy Doniecka i Katowic, zarówno na płaszczyźnie samorządowej, jak również gospodarczej, oświatowej i kulturalnej. Członkowie delegacji z Doniecka wzięli także udział, już jako oficjalni partnerzy Katowic, w odbywającym się w tym czasie IV Europejskim Kongresie Gospodarczym.


W związku ze „Świętem Miasta Doniecka” oraz „Dniem Górnika” na Ukrainie (24-27.08.2012 r.) w dniu 26 sierpnia 2012 r. - na zaproszenie Mera Pana Aleksandra Lukyanchenko - w partnerskim mieście Donieck odbył się koncert katowickich artystów–muzyków: Pani Katarzyny Haras (śpiewaczki operowej) i Pana Mateusza Lasatowicza (pianisty). Wydarzenie to zyskało duże uznanie zarówno wśród mieszkańców Doniecka, jak i zaproszonych gości zagranicznych oraz zainspirowało młodych, utalentowanych artystów z całego regionu Donbasu do popularyzowania ukraińskiej kultury i sztuki w Polsce oraz wśród innych, zaprzyjaźnionych narodów.


W dniach 3-5 września 2012 r. na zaproszenie Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Kijowie oraz w porozumieniu z miastem partnerskim Donieck oficjalna delegacja Miasta Katowice z Panem Prezydentem Piotrem Uszokiem na czele gościła w Doniecku. Podczas pobytu delegacja odbyła szereg spotkań i rozmów, m.in. z I Wicemerem Doniecka Nikołajem Vołkovem, przedstawicielami zarządu EXPO Donbas, Donieckiej Izby Przemysłowej, biznesmenami oraz przedstawicielami środowisk polonijnych. W ramach wizyty w Doniecku delegacja wzięła także udział w Targach Przemysłu Węglowego „Ugol & Mining”.


W dniach 5-8 oraz 11-12 listopada 2012r. Miasto Katowice gościło delegację z Doniecka. Głównym celem wizyty był koncert młodych artystów - absolwentów Donieckiej Akademii Muzycznej im. Siergieja Prokofiewa w Doniecku, których koncert w ramach projektu „Sztuka bez granic” odbył się 7 listopada 2012r. w sali koncertowej Polskiego Radia Katowice. Grupie towarzyszyli profesorzy Akademii: Pan Alex Skrupnik oraz Pani Nataliya Lavryk, a także Pani Kateryna Kalinichenko - Dyrektor Artystyczna Centrum Wystawienniczego „Art. Donbass” w Doniecku. Wśród przybyłych do Katowic przedstawicieli Doniecka byli również pracownicy Wydziału Rodziny, Młodzieży i Kontaktów Międzynarodowych Rady Miasta Doniecka, którego Naczelnik - Pani Olga Tseselska przewodniczyła całemu przedsięwzięciu ze strony ukraińskiej. Podczas wizyty przeprowadzono kilka spotkań będących okazją do wymiany doświadczeń w kwestiach działań merytorycznych urzędów strony polskiej i ukraińskiej. Ze względu na duże zainteresowanie ze strony partnerów z Doniecka tematem mieszkań socjalnych, omówiono tutaj między innymi zasady działania funkcjonujących tego typu placówek w Katowicach.


W dniach 14-15 listopada 2012 r. złożyli wizytę w Katowicach Siergiej Karpuszev – Prezes Specjalnej Strefy Ekonomicznej w Doniecku oraz Pan Anatol Terlecki – Przewodniczący Stowarzyszenia Polaków w Doniecku. Goście przyjechali na zaproszenie zespołu Pieśni i Tańca „Silesianie” Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Podczas pobytu w mieście spotkali się m.in. z Prezesem Zarządu Parku Naukowo - Technologicznego Euro Centrum w Katowicach, Naczelnikiem Wydziału Promocji oraz z-ca Naczelnika Wydziału Edukacji Miasta Katowice.

 


Zespół taneczny „Radość” z Doniecka w dniach 8 – 11 marca 2013 r. ponownie odwiedził Katowice. Zespół działa w ramach Towarzystwa Polaków Doniecka, w repertuarze posiada między innymi polskie i ukraińskie tańce ludowe, które miał okazję zaprezentować podczas występów w katowickich domach kultury: „Bogucice-Zawodzie”, „Szopienice-Giszowiec” oraz w Młodzieżowym Domu Kultury na oś. Tysiąclecia.

W dniu 5 czerwca 2013 r. odbył się towarzyski mecz piłki nożnej pomiędzy zawodnikami Akademii Piłkarskiej Klubu Szachtar Donieck oraz drużyny klubu GKS Katowice rocznik 2002-2004. Mecz został rozegrany na terenie Miejskiego Ośrodka Sportowego „Hetman” w Katowicach, gdzie mimo niekorzystnej aury zebrała się spora liczba kibiców. Zwyciężyła drużyna Gości. Spotkanie wzbudziło duże zainteresowanie, dodatkowo mecz uświetnili swoją obecnością byli zawodnicy drużyny GKS Katowice – Jan Furtok oraz Piotr Piekarczyk. Działacze GKS Katowice liczą na dalszą współpracę z drużyną z Doniecka. Z przedstawicielami drużyny Gości spotkał się także Wiceprezydent Miasta Katowice, Pan Krzysztof Marek.

 

W dniach 13-14 czerwca 2013r. odbyła się w Katowicach III Międzynarodowa Konferencja "Zieleń Miejska Katowice 2013", w której udział wzięli m. in. przedstawiciele Miasta Donieck, prezentując uczestnikom temat zieleni miejskiej w tym mieście.


Jak co roku, w dniach 23-26 sierpnia 2013 r. Miasto Donieck obchodziło swoje święto, tj. „Dzień Górnika” oraz Święto Miasta Donieck, podczas których odbyło się wiele wydarzeń kulturalnych, w tym wystawy rękodzieła artystów z poszczególnych rejonów Doniecka oraz uroczysty koncert z okazji urodzin Miasta. W obchodach uczestniczyli przedstawiciele miasta Katowice oraz zaproszeni goście z pozostałych miast partnerskich Doniecka. Podczas pobytu na Ukrainie delegacja z Katowic spotkała się również, między innymi, z Konsulem Generalnym RP w Doniecku, Panem Jakubem Wołąsiewiczem, szefem nowootwartego Konsulatu Generalnego RP w Doniecku. Delegacja odwiedziła również parafię p.w. Św. Józefa w Doniecku.

 

Katowice 2013 Volleyball Partner Cities Cup (Turniej Siatkówki Miast Partnerskich) to kolejne wydarzenie sportowe, z udziałem miast partnerskich Doniecka i Koszyc, które odbyło się w Katowicach w dniach 12-13 września 2013 r.  Poza reprezentacjami z zagranicy w turnieju wzięły udział drużyny: TKKF „Czarni” Katowice oraz Akademia Talentów Jastrzębskiego Węgla. Rozgrywki miały miejsce na obiekcie sportowym w Katowicach-Szopienicach. Nagrodą w turnieju było zaproszenie do udziału na żywo w wielkim finale Mistrzostw Świata w Siatkówce 2014 w hali Spodka. Zwyciężyła drużyna z Doniecka.    

 
Przedstawiciele Województwa Śląskiego, zarówno władze świeckie jak i duchowne, uczestniczyli w dniach 28 - 30 września 2013 r. w Doniecku w uroczystości odsłonięcia i poświęcenia pomnika oraz tablic upamiętniających tysiące mieszkańców Górnego Śląska, internowanych i wywiezionych w latach 1945 – 1948 przez władze sowieckie do pracy przymusowej na terenie Związku Sowieckiego, w tym również na terytorium Donbasu. Uroczystość została zorganizowana z inicjatywy ks. Dziekana Ryszarda Karapudy, proboszcza Parafii p.w. św. Józefa w Doniecku oraz środowiska polskiego w Doniecku. Miasto Katowice reprezentowała czteroosobowa delegacja pod przewodnictwem Jerzego Forajtera, Przewodniczącego Rady Miasta Katowice oraz Michała Lutego, Wiceprezydenta Miasta Katowice, w skład delegacji weszli również Jerzy Dolinkiewicz, Przewodniczący Komisji Edukacji Rady Miasta Katowice oraz Krzysztof Smętkiewicz, przedstawiciel Wydziału Promocji Urzędu Miasta Katowice. Program wizyty obfitował w wiele ciekawych wydarzeń. Poza elementami uroczystości tj. między innymi złożeniem kwiatów pod pomnikiem ofiar totalitaryzmu oraz ceremonią odsłonięcia tablic i poświęcenia pomnika, odbyło się wiele spotkań zarówno z polonią w Doniecku, jak i władzami Miasta Doniec i Donieckiej Rady Obwodowej. Wizyta ta miała wyjątkowy charakter i wniosła wiele pozytywnych aspektów w rozwój współpracy pomiędzy Donieckiem i Katowicami.

 

W dniach 8-9 marca 2014 r. przebywał w Katowicach młodzieżowy zespół tańca „Radość" z Doniecka. Wystąpił w Miejskim Domu Kultury „Koszutka" w Katowicach. Celem wizyty było przybliżenie kultury ukraińskiej w Polsce.  

 

W dniach 9 oraz 18 czerwca 2014 r. odwiedził Katowice Anatol Terlecki, Prezes Towarzystwa Polaków Doniecka, który spotkał się z Przewodniczącym Rady Miasta Katowice, Jerzym Forajterem oraz przedstawicielami Wydziału Promocji. Celem spotkań było omówienie dalszej współpracy między miastami.